Inventieve vogelverschrikker nestelt zich in fantasie van creatieve mens

Algemeen
Een vogelverschrikker communiceert via gedachten, mijmeringen en fantasie.
In eerste instantie weet hij in het hart en in de gedachten te dringen van zijn toekomstige maker; de boer, land of tuinbouwer, kunstenaar, creatieveling; want hij moet ervoor zorgen dat hij kan blijven bestaan. Vogels zijn zijn ogen en oren; daardoor weet hij wat er op de wereld te koop is; waar de mens het meest fantasierijk is.
Kinderen zijn z’n vrienden; hij praat ook met kinderen, en die vinden hem stoer, maar ook sprookjesachtig. Tijdens het vogelverschrikkerfestival in Valkenswaard ( vroeger het oogstfeest) komt hij echt tot leven.

Vrij en gebonden
Een vogelverschrikker houdt van het buitenleven, de natuur.
Hij wil vrij zijn, maar ook een beetje gebonden aan zijn schepper. Vaak lijkt hij ook op zijn maker.
Meestal is hij wat eigenzinnig, soms eigengereid, en enkele keer eigenaardig.
Hij wordt altijd fier geboren; trots in de goede zin van het woord.

De eerste dagen van zijn leven is hij mooi afschrikwekkend en vooral vogels zijn dan bang.
In de loop van zijn leven wordt hij zachtmoediger, zwieriger, maar ook inventiever.
Vogels worden zijn vrienden, hij biedt ze een rustplaats, een uitkijkpost.
Zij vertellen hem waar creatieve en fantasierijke mensen wonen; welk land het best bewaakt kan worden.
Veel vogelverschrikkers lijken aan het eind van het seizoen verwaaid, verward, verwaarloosd en verfomfaaid; maar dat is slechts een pose.
Vogelverschrikkers kunnen ervoor zorgen dat iemand het idee krijgt hen te herstellen of opnieuw te maken, zodat ze na een seizoen hard werken (ga zelf maar eens dagen en nachten stokstijf op een akker staan) kunnen pronken en feesten, zoals op het vogelverschrikkerfestival in Valkenswaard.
Iedere twee jaar worden tijdens dit festival honderd vogelverschrikkers gemaakt.
De organisatoren weten het niet, maar op het Valkenswaardse festivalterrein komen ze echt tot leven; genieten ze van de muziek, het theater. Ze houden zich stokstijf, maar als je even niet kijkt knipogen ze naar elkaar. Ze genieten van de aandacht, bestuderen iedere bezoeker. Tijdens het festival praten ze met elkaar, overleggen ze, wie ze als hun toekomstige maker uit zullen kiezen.
De een kiest voor iemand die in Valkenswaard blijft; de ander juist voor een rondtrekkend artiest of een bezoeker uit het buitenland, zodat hij ook elders in de wereld gemaakt kan worden.

Het dal van Dommel en Keersop- nu Valkenswaard

  • Lang voor de jaartelling, lang voor het ontstaan van steden en dorpen, waren er al vogelverschrikkers. Ze werden gemaakt door mannen en vrouwen die een stukje land bewerkten om ongewenste bezoekers te verjagen en te laten zien van wie de lap grond was waarop zij stonden. De eerste vogelverschrikkers waren te vinden in het vruchtbare dal van Dommel en Keersop (Later zou Valkenswaard hier ontstaan)
  • Aan het eind van het seizoen was er altijd een groots oogstfeest dat wel enkele dagen duurde; de vogelverschrikkers werden in optocht meegedragen naar het feest. Als dank voor hun werk werden ze zelfs nog eenmaal opgedoft. Tijdens dit evenement feestten ze gewoon mee; nestelden ze zich in de scheppingsdrang en fantasie van de feestvierders, hun toekomstige makers. Na het feest werden ze even opgeruimd; maar ieder voorjaar kwamen ze weer tot leven.
  • Omdat een vogelverschrikker tijdens zijn leven bevriend raakt met de vogels besloot de mens echter andere manieren uit te vinden om vogels te verjagen. Men besloot valken te gaan trainen om andere, graan pikkende vogels te verjagen. De Valkeniers (waar Valkenswaard naar vernoemd werd) waren zo succesvol dat ze bij koningen en keizers over de gehele wereld werden uitgenodigd om daar hun kunsten te vertonen, om daar vogels, maar ook muizen, konijnen en hazen te verjagen. De valkeniers werden goed beloond voor hun werk, trokken weg uit Valkenswaard, de wereld in.
  • De bijna vergeten vogelverschrikker werd weer in ere hersteld. Steeds meer landbouwers kozen weer voor een zelfgemaakte creatie.
  • Naast de vogelverschrikker ging men meer gebruik maken van wapperende lappen, glinsterend zilverpapier, stroken aluminiumfolie, het afspelen van apparatuur met afschrikwekkende geluiden, zelfs kanongebulder ging men gebruiken.
  • De vogelverschrikkers besloten toen uit overlevingsdrang om zich ook te gaan nestelen in de harten en gedachten van kunstenaars, architecten, ontwerpers, kinderen en andere mensen met veel fantasie. Het traditionele oogstfeest werd in ere hersteld; kreeg de naam Internationaal Vogelverschrikkerfestival Valkenswaard.
  • Omdat de Valkenswaardse vogelverschrikkers steeds beroemder werden, werden ze uitgenodigd door vele festivalorganisatoren, maar het liefste bleven ze toch thuis, vlakbij de Dommel en de Keersop.
  • Een enkeling werd geschonken aan iemand ver weg of vertrok zelf naar het buitenland. Een andere trok (in het hart van zijn maker) de wijde wereld in en zorgde ervoor dat ook daar vogelverschrikkers gemaakt werden, dat er ook daar vogelverschrikkerfestivals ontstonden, zoals in de Verenigde Staten, Canada en Japan.
  • Op een dag kregen ze in Valkenswaard een uitnodiging van de bewoners van Plopsaland. Na een eerste kennismaking bleek dit een land met inwoners, bijna net zo fantasierijk en creatief als de bewoners van Valkenswaard te zijn; bijna net zo sfeervol en fantasievol als het traditionele Vogelverschrikkerfestival.
  • Besloten werd nader kennis te gaan maken; er op bezoek te gaan. Er gaan geruchten dat enkele vogelverschrikkers er zich zelfs voor lange tijd willen vestigen. Maar de contacten met Valkenswaard willen ze blijven behouden, daar ligt hun oorsprong, daar blijft altijd hun hart.

Vic
Uiterlijke resten van de oudste en waarschijnlijk eerste vogelverschrikker (de Adam van de vogelverschrikkers) zijn bij de Statie in Valkenswaard gevonden. Vic, zoals de eerste verschrikker waarschijnlijk heette, wist zich in leven te houden door zich telkens weer, na ieder seizoen te nestelen in gedachten en de harten van meerdere landbouwers. Hij bestaat nog steeds; kiest steeds weer een andere schepper; verandert af en toe van uiterlijk, maar zijn innerlijk blijft hetzelfde.
Zijn nakomelingen hebben allemaal iets van dit eerste oerstaketsel. Ook in het logo van het Internationaal Vogelverschrikkerfestival Valkenswaard  is de essentie van deze eerste vogelverschrikker terug te vinden.

VicVic is soms angstaanjagend, soms vertederend en lief. Hij kan bang maken maar ook betoveren, in vervoering brengen. Zijn hart zit op de juiste plaats en hij kan luisteren als geen ander, je kunt er altijd met je problemen terecht.
Hoewel hij zichzelf stoer en dapper vindt is hij eerder zachtaardig, lief, sprookjesachtig.

Vic is niet de baas van de vogelverschrikkers; ze hebben geen hiërarchie. Iedere vogelverschrikker mag zijn eigen keuzes maken, mag zijn eigen maker(s) kiezen. Ze doen verder alles in overleg, ook in overleg met kinderen en een enkele dromerige, fantasievolle volwassene.

© Els van den Berg & Stichting Internationaal Vogelverschrikkerfestival Valkenswaard